مهریه چیست و چگونه می‌توان آن را مطالبه کرد؟ آیا برای دریافت مهریه حتماً باید به دادگاه مراجعه کرد؟ مهریه چند سکه قابل مطالبه است؟ اگر شوهر توان پرداخت مهریه را نداشته باشد چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا می‌توان برای مهریه اموال، حساب بانکی یا خودرو را توقیف کرد؟
این‌ها بخشی از مهم‌ترین پرسش‌هایی هستند که زوجین درباره مهریه مطرح می‌کنند.
مهریه یکی از مهم‌ترین حقوق مالی زن در عقد نکاح است و قانون برای مطالبه و اجرای آن سازوکارهایی را پیش‌بینی کرده است. با این حال، نحوه وصول مهریه به عواملی مانند نوع مهریه، مفاد سند ازدواج، توان مالی زوج، وجود یا نبود مال قابل توقیف و مسیر انتخاب‌شده برای اجرا بستگی دارد.
در این مقاله، موضوع مهریه را از ابتدا تا مرحله مطالبه و اجرای آن بررسی می‌کنیم.
مهریه چیست؟
مهریه مالی است که به موجب عقد ازدواج، زن مالک آن می‌شود. این مال می‌تواند وجه نقد، سکه، طلا، ملک، خودرو، منفعت یا مال دیگری باشد که شرایط قانونی لازم را داشته باشد.
به محض وقوع عقد صحیح، زن مالک مهریه می‌شود و اصل بر این است که می‌تواند مطابق مقررات قانونی آن را مطالبه کند.
بنابراین برخلاف تصور رایج، مالکیت زن نسبت به مهریه صرفاً بعد از طلاق ایجاد نمی‌شود؛ بلکه اصل حق مهریه با وقوع عقد نکاح ایجاد می‌شود.
انواع مهریه
مهریه را می‌توان از جنبه‌های مختلف تقسیم‌بندی کرد، اما در عمل دو اصطلاح اهمیت بیشتری دارند:
مهریه عندالمطالبه
در مهریه عندالمطالبه، اصل بر این است که زن می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند و زوج نیز در صورت مطالبه، مکلف به پرداخت آن در حدود مقررات قانونی است.
البته در مرحله اجرای حکم یا اجراییه، وضعیت مالی زوج و مقررات مربوط به اجرای محکومیت‌های مالی اهمیت پیدا می‌کند.
مهریه عندالاستطاعه
در مهریه عندالاستطاعه، مطالبه و وصول مهریه با توجه به توانایی مالی زوج و اثبات استطاعت او بررسی می‌شود.
به همین دلیل، تفاوت عندالمطالبه و عندالاستطاعه در عمل اهمیت زیادی دارد و قبل از اقدام برای مطالبه مهریه باید متن سند ازدواج و شرایط درج‌شده در آن به دقت بررسی شود.
آیا زن می‌تواند بدون طلاق مهریه خود را مطالبه کند؟
بله.
مطالبه مهریه لزوماً به معنای درخواست طلاق نیست.
زن می‌تواند در حالی که زندگی مشترک ادامه دارد، مهریه خود را مطالبه کند. همچنین ممکن است زوجین همچنان با یکدیگر زندگی کنند اما زن برای دریافت مهریه اقدام قانونی انجام دهد.
بنابراین:
مطالبه مهریه – درخواست طلاق
این دو موضوع از نظر حقوقی مستقل از یکدیگر هستند.
چگونه مهریه را مطالبه کنیم؟
برای مطالبه مهریه معمولاً دو مسیر مهم وجود دارد:
- اقدام از طریق اجرای ثبت
- اقدام از طریق دادگاه
انتخاب مسیر مناسب به شرایط پرونده بستگی دارد.
مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت
از آنجا که سند ازدواج رسمی است، در شرایط قانونی امکان اقدام از طریق اجرای ثبت وجود دارد.
در این روش، دارنده حق می‌تواند برای صدور اجراییه و پیگیری وصول مهریه از مسیر ثبتی اقدام کند.
یکی از مزایای این مسیر، امکان استفاده از ظرفیت‌های اجرایی مربوط به شناسایی و توقیف برخی اموال بدهکار است.
برای مثال، در صورت وجود شرایط قانونی ممکن است اموالی مانند:
- حساب بانکی
- خودرو
- ملک
- حقوق و مزایا
- سایر دارایی‌های قابل توقیف
در فرآیند اجرای طلب مورد بررسی قرار گیرند.
مطالبه مهریه از طریق دادگاه
راه دیگر، مراجعه به مرجع قضایی صالح و طرح دعوای مربوط به مطالبه مهریه است.
در این روش، مدارک مربوط به ازدواج و مهریه ارائه می‌شود و پس از رسیدگی، در صورت احراز شرایط، حکم یا تصمیم قضایی لازم صادر خواهد شد.
پس از صدور رأی قطعی و فراهم شدن شرایط اجرا، می‌توان وارد مرحله اجرای حکم شد.
برای مطالبه مهریه چه مدارکی لازم است؟
مدارک مورد نیاز ممکن است با توجه به مسیر انتخابی متفاوت باشد، اما معمولاً مدارکی مانند موارد زیر اهمیت دارند:
- سند ازدواج یا اطلاعات مربوط به آن
- مدارک هویتی
- اطلاعات مربوط به زوج
- مدارک و مستندات مربوط به اموال زوج، در صورت وجود
- وکالت‌نامه، در صورتی که وکیل پیگیری پرونده را بر عهده داشته باشد
- سایر مدارکی که مرجع رسیدگی یا اجرا مطالبه می‌کند
قبل از شروع فرآیند، بهتر است مدارک پرونده توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود تا از انجام اقدامات اشتباه جلوگیری شود.
آیا برای مهریه می‌توان اموال شوهر را توقیف کرد؟
در صورت وجود شرایط قانونی، امکان توقیف اموال زوج برای وصول مهریه وجود دارد.
برای مثال، ممکن است اموال زیر در فرآیند اجرا مورد شناسایی قرار گیرند:
توقیف حساب بانکی
اگر موجودی قابل توقیف در حساب‌های زوج وجود داشته باشد، در شرایط قانونی امکان توقیف آن برای وصول طلب وجود دارد.
توقیف خودرو
اگر خودرو به نام زوج باشد و از نظر قانونی قابلیت توقیف داشته باشد، ممکن است برای وصول طلب توقیف شود.
توقیف ملک
در صورت وجود ملک به نام زوج، امکان بررسی و توقیف آن مطابق مقررات اجرای احکام وجود دارد.
توقیف حقوق
در برخی شرایط قانونی، امکان کسر بخشی از حقوق و مزایای محکوم‌علیه برای اجرای حکم وجود دارد.
البته تشخیص اینکه یک مال مشخص قابل توقیف است یا خیر، به وضعیت آن مال، میزان بدهی، مستثنیات دین و سایر مقررات مربوط بستگی دارد.
برای دریافت مشاوره تخصصی با دکتر فرشته گروئی وکیل و مشاور حقوقی آنلاین تماس بگیرید:
https://zil.ink/dr_fereshteh_goroui: 👉